Cmentarz żydowski w Żychlinie to miejsce o bogatej i szczególnej historii. Jego początki sięgają najprawdopodobniej pierwszej połowy XVIII wieku, choć brak dokładnych dokumentów nie pozwala ustalić precyzyjnej daty powstania. O szczegółach opowiada Bożena Gajewska z Fundacji Przyjaciele i Rodziny Żydowskie Miasta Kutna.

::addons{"type":"only-with-us","color":"black"}

Nekropolie żydowskie były zakładane kiedy społeczność żydowska w danej miejscowości czuła się już na tyle pewnie finansowo, że mogła kupić kawałek ziemi. Kutno miało cmentarz już w XVI wieku. Dokładnych dokumentów brak, natomiast w Żychlinie powstał prawdopobnie w XVIII wieku. Aktualnie działacze prowadzą poszukiwania mające na celu odkryć zapomnianą historię.

- Odnajdują się nagrobki z tego cmentarza, więc cieszymy się ogromnie. Jeżeli państwo coś wiecie o jakichkowiek informacjach proszę o kontakt. Być może gdzieś leżą w ziemi, w chodniku, pod drzwiami. Bo właśnie one były wykorzystywane w takich celach różnych. Pomysłowość ludzka nie zna granic. Gdybyście gdzieś zauważyli, jestem dostępna pod numerem 603 716 132. Dzwońcie, piszcie smsy, dajcie znać na Facebooku - 

- apeluje Bożena Gajewska.

Dziś miejsce to stopniowo odzyskuje należny mu szacunek. Dzięki zaangażowaniu społeczników oraz potomków żydowskich mieszkańców regionu, zrzeszonych w Stowarzyszeniu Potomków Żydów Polski Centralnej, prowadzone są regularne prace porządkowe. Na terenie nekropolii znajduje się pomnik upamiętniający, wykonany z inicjatywy potomków w 1989 roku. Miejsce to jest gęsto porośnięte roślinnością, lecz staje się przestrzenią pamięci i edukacji.

Ważnym elementem działań jest także projekt "Jesteśmy stąd!". 

- W ramach projektu potomkowie opracowali treść na tablicę upamiętniającą społeczności, z których oni pochodzą. Ta tablica będzie zamontowana w Muzeum Byłego Niemieckiego Obozu Zagłady w Kulmho w Chełmnie nad Nerem. Ogromnie się cieszę, ponieważ właśnie Muzeum Martyrologiczne w Żabikowie i jego oddział w Chełmnie nad Nerem objęły honorowym patronatem nasz projekt - 

- dodaje Bożena Gajewska. 

Zwieńczeniem całego przedsięwzięcia będzie spotkanie o historii cmentarza żydowskiego w Żychlinie.

- Chciałabym Was zaprosić do gościnnego Żychlińskiego Domu Kultury, w którym opowiem o historii cmentarza żydowskiego w Żychlinie. By przygotować tę opowieść, przez kilka lat poszukiwałam informacji. Historia tej nekropolii jest ciekawa, ale jednocześnie trudna, a czasem nawet wstrząsająca... szczególnie ta z okresu okupacji niemieckiej podczas II wojny światowej - 

- zaprasza Bożena Gajewska.

Spotkanie odbędzie się w ramach projektu pt. "Jesteśmy stąd!" w Żychlińskim Domu Kultury, 22 kwietnia 2026 roku (środa), godz. 17.00. 

::addons{"type":"only-with-us","color":"black"}