Kamienie wołać będą: niezwykły projekt edukacyjny na żydowskim cmentarzu w Kutnie

Historia potrafi milczeć przez dekady, ukryta pod warstwą ziemi i zapomnienia. W Kutnie podjęto jednak działania, które mają przerwać tę ciszę. Inicjatywa łącząca pokolenia rzuca nowe światło na obowiązki współczesnych mieszkańców wobec przeszłości własnego miasta.

[FOTORELACJA]1827[/FOTORELACJA]

„Każdy człowiek ma swoje imię i nazwisko” – ta prosta prawda stała się fundamentem projektu edukacyjnego pod nazwą „Kamienie wołać będą – to miejsce to cmentarz!”. Realizowany przez Fundację „Przyjaciele i Rodziny Żydowskie Miasta Kutna”, program ma na celu przywrócenie tożsamości ofiarom Zagłady, o których pamięć starali się zatrzeć niemieccy okupanci.

Przez ostatnie pół tysiąclecia kutnowski cmentarz żydowski był miejscem spoczynku lokalnej społeczności. Jednak jego najtragiczniejsza karta zapisała się w czasie funkcjonowania niemieckiego obozu dla Żydów – Judenlager „Konstancja”. To właśnie tam tysiące osób więzionych było w nieludzkich warunkach, skazanych na śmierć z głodu, zimna i chorób. Choć spoczęli w bezimiennych, masowych grobach, twórcom projektu udało się odnaleźć przynajmniej część ich imion i nazwisk.

Centralnym punktem inicjatywy jest symboliczny gest: uczniowie kutnowskich szkół zaniosą na teren nekropolii „kamienie pamięci” opatrzone danymi ofiar. Zostaną one złożone pod pomnikiem poświęconym żydowskiej społeczności Kutna. Ma to przypominać, że mimo zniszczeń widocznych na powierzchni, ziemia ta wciąż jest miejscem pochówku ludzi, którym należy się taki sam szacunek, jak zmarłym na każdym innym cmentarzu.

Od października 2025 roku projekt intensywnie gości w lokalnych placówkach oświatowych. Spotkania edukacyjne odbyły się już m.in. w Szkołach Podstawowych nr 1, 2, 4 i 9, a także w Zespołach Szkół nr 1 (Staszic), nr 2 (Troczewski) oraz nr 3 (Grabski). Organizatorzy podkreślają, że to nie koniec – przed nimi kolejne wizyty w szkołach, do których jeszcze nie dotarli.

Jak zaznacza Luc Albinski, prezes zarządu Fundacji:

Celem jest budowanie świadomości wśród młodych mieszkańców, którzy wkrótce będą kształtować rzeczywistość Kutna. Edukacja ma uczynić z nich sojuszników w walce o godne upamiętnienie tragicznej historii miasta.

Przedsięwzięcie uzyskało wsparcie prestiżowych instytucji. Projekt jest dofinansowany przez Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny w Polsce, a patronat honorowy nad nim objęły Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN oraz Kuratorium Oświaty w Łodzi. Partnerem działań jest Szkoła Podstawowa nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w Kutnie.